Özel Selçuklu Hastanesi

ALERJEN DUYARLILIĞI VE ASTIM

Özel Karaman Selçuklu Hastanesi Dahiliye Uzmanı Uzm. Dr. Burcu GÜNEŞ, alerjen duyarlılığı ve astımın nedenleri, risk faktörleri ve tedavisi hakkında açıklamalarda bulundu.

Astım doğrudan ya da dolaylı uyaranlara karşı gelişen hava yollarının aşırı duyarlılığı ile ilişkili kronik bir hastalıktır. Hırıltı, nefes darlığı, göğüste sıkışma, öksürük gibi şikayetlerle birliktedir.

Ortam havasında bulunan alerjen maddeler, irritan denilen tahriş edici maddeler ile egzersiz ve solunum yollarının infeksiyonları gibi çeşitli faktörlerle tetiklenir. Şikayetler ve hava akımı kısıtlılığı bazen haftalarca veya aylarca olmayabilir.

Astımın temelinde genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol aldıkları bilinmektedir. Astım alerjik ve alerjik olmayan astım diye ikiye ayrılır. Alerjik astım genellikle çocukluk çağında başlar. Hastaların büyük çoğunluğunda egzama, alerjik rinit ya da gıda veya ilaç alerjisi gibi alerjik hastalık öyküsü mevcuttur.  Alerjik olmayan astım genellikle yetişkin dönemlerinde başlar.

Bebeklikte yoğun ev tozu akarlarına maruz kalma önemli bir tetikleyici olabilir. Sigara dumanına maruz kalma son derece önemli bir risk faktörüdür. Gebelik döneminde sigara içen annelerin çocuklarında astımın daha sık görüldüğü saptanmıştır.

Risk faktörleri ve astımı tetikleyen etmenler

 

  • Alerji varlığı
  • Obezite
  • Sigara dumanı
  • Hava kirliliği
  • Bazı ilaçlar
  • Gastroözefajial reflü
  • Ev tozu akarları
  • Evcil hayvanlar (kedi, köpek)
  • Küf mantarları ve polenler
  • Parfüm
  • Deterjan
  • Psikolojik faktörler
  • Viral solunum yolu enfeksiyonları
  • Egzersiz
  • Aşırı rutubetli iklim

Korunma

  •  

Tüm alerjik hastalıklarda olduğu gibi alerjik astımdan korunmanın birinci yolu alerjen maddelerden uzak durulmasıdır. Risk faktörlerinden olan ev tozu akarlarından korunmak için, yatak örtüsü, nevresim ve çarşafların haftada en az iki kez değiştirilerek 60 derece üzerinde bir sıcaklıkta yıkanması, evin sık sık havalandırılması, yatak odasında halı varsa kaldırılarak deri, suni deri, ahşap ve benzeri olanlar tercih edilmeli, özellikle HEPA filtre içeren hava temizleme cihazları ile temizlik yapılmalıdır.

Allerjen duyarlılığı olan bireylerde, üst solunum yolu enfeksiyonları akut alevlenmeleri tetikleyerek geçmeyen öksürük şikayetine yol açabilir. Bu şekilde enfeksiyon sonrası geçmeyen öksürük durumu var ise tetikte olunmalıdır.

Egzersize bağlı astım ataklarını azaltmak için özellikle soğuk, kuru, kirli ve sisli havalarda egzersiz yapmaktan kaçınılmalıdır.

Sigaradan uzak durun

Yapılan bilimsel çalışmalar sigara içen astımlı hastaların daha sık atak geçirdiğini, daha çok hastaneye yattığını ve nefes darlığının bu hastalarda kalıcı olduğunu göstermektedir. Ayrıca sigara içen astımlı hastaların sigara içmeyenlere göre ilaç tedavisinden daha az yarar gördüğü bilinmektedir. Yani astımın kontrol altına alınmasındaki en önemli engellerden birisi sigara içimidir.

Aynı şeyler ebeveynleri sigara içen çocuklar için de geçerlidir. Bu nedenle astımlı hastalar ve astımlı çocuğu olan anne babalar kesinlikle sigara içmemeli, astımlı hastalar sigara dumanından uzak durmalıdır.

Astım tedavisinde bazen ömür boyu bazen de kısa süreli ilaç kullanmak gerekebilmektedir. Tedavide en önemli etken kişinin kendisine dikkat ederek mümkün olduğunca risk faktörlerinden uzak durulmasıdır.

Sonbahar ve kış aylarında sıklığı artan üst solunum yolu enfeksiyonlarından sonra özellikle alerjik bünyeli kişilerde geçmeyen öksürük varsa muhakkak hekime başvurulmalıdır.